Đêm rằm Trung thu

(Báo Văn Hóa Giáo Dục) – Đời người ai cũng có tuổi thơ, ai cũng trải qua những đêm rằm Trung thu đầy ắp kỷ niệm. Mỗi người khi hoài niệm nhớ về những kỷ niệm khác nhau nhưng có lẽ trong ký ức đó chắc chắn sẽ không bao giờ quên những đêm hội Trung thu rước đèn với mâm cỗ đêm rằm.

Trung Thu nơi quê hương

Heo may về trên phố, không khí mùa thu mát mẻ và đâu đây như đã vang lên tiếng trống tùng rinh rinh tưng bừng. Tiếng trẻ em với câu hát rộn rã quen thuộc “chiếc đèn ông sao, sao năm cánh tươi màu” vang lên khắp nơi. Vậy là Tết Trung thu đã về.

Trung thu là ngày trăng tròn nhất trong năm, bởi lẽ nó trùng vào ngày thu phân, lúc ấy mặt trời rọi tương đối thẳng vào mặt trăng nên nó nhận được nhiều ánh sáng hơn cả. Người xưa cho rằng mọi thứ trong đêm rằm trung thu đều phải sáng. Có lẽ vì thế, đêm trung thu các loại đèn đều được thắp  sáng lung linh?

Tết Trung thu còn được trẻ em mong ngóng với tên gọi Tết trông trăng. Đây là dịp các em bé được ông bà, cha mẹ tặng những món đồ chơi dễ thương, những chiếc bánh thơm lừng và những hoa quả đặc trưng của mùa. Có lẽ, trong kí ức tuổi thơ của mỗi người không thể nào quên được tiếng trống thúc giục tưng bừng, tiếng vui cười rộn rã đêm phá cỗ trông trăng.

Sự tích Tết Trung thu

Trung thu là một từ Hán Việt: giữa thu. Âm – dương hợp lịch, mùa thu bắt đầu từ tháng bảy đến tháng chín và tháng tám là giữa thu. Rằm tháng tám là một tiết trong 24 tiết của một năm. Tết là sự Việt hóa của từ tiết. “Trung thu tiết” – Tết Trung thu – Tết trông trăng.

Tương truyền, tục vui Tết Trung thu đã có từ thời Đường Minh Hoàng bên Trung Hoa, vào đầu thế kỷ thứ tám (713-755). Sách xưa chép rằng, nhân một đêm rằm tháng tám, khi cùng các quan ngắm trăng, vua Đường ao ước được lên thăm cung trăng một lần cho biết. Pháp sư Diệu Pháp Thiên tâu xin làm phép đưa vua lên cung trăng. Lên tới cung trăng, Minh Hoàng được các vị tiên tiếp rước, bày tiệc đãi đằng và cho hàng trăm tiên nữ xinh tươi mặc áo lụa mỏng nhiều màu sắc rực rỡ, tay cầm tấm lụa trắng tung múa trên sân, vừa múa vừa hát, gọi là khúc Nghê Thường vũ y. Vua Đường thích quá; nhờ có khiếu thẩm âm nên vừa trầm trồ khen ngợi vừa lẩm nhẩm học thuộc lòng bài hát và điệu múa mong đem về hoàng cung bày cho các cung nữ trình diễn. Cuối năm đó, quan Tiết Độ Sứ cai trị xứ Tây Lương mang về triều tiến dâng một đoàn vũ nữ với điệu múa Bà-la-môn. Vua thấy điệu múa có nhiều chỗ giống Nghê Thường vũ y, liền chỉnh đốn hai bài hát và hai điệu làm thành Nghê Thường vũ y khúc. Về sau các quan cũng bắt chước vua mang điệu múa hát về các phiên trấn xa xôi nơi họ cai trị rồi dần dần phổ biến khắp dân gian. Tục ngắm trăng, xem ca múa sau biến thành thú vui chơi đêm rằm Trung thu.

Ở Việt Nam, sách sử Việt không nói rõ dân ta bắt đầu chơi Tết Trung thu từ bao giờ, chỉ biết hàng mấy trăm năm trước, tổ tiên ta đã theo tục này. Tết Trung thu ở Việt Nam hầu như là dịp vui chơi dành cho trẻ em. Gần tới ngày rằm tháng tám âm lịch, chợ búa bắt đầu có màu sắc Trung thu. Lồng đèn, bánh nướng, bánh dẻo, đầu lân, mặt ông địa,.. đã được bày bán trong các cửa hiệu rực rỡ ánh đèn. Người mua lẫn người đi xem đông chen như hội…

Tết Trung thu luôn là niềm mong đợi của tuổi thơ mỗi độ thu về

Mâm cỗ đêm Rằm

Mỗi đêm rằm tháng Tám, ngoài những thứ đồ chơi dễ thương, các em nhỏ luôn háo hức chờ đợi mâm cỗ trông trăng và giây phút phá cỗ. Trên những khuôn mặt trẻ thơ, hồn nhiên lộ rõ niềm hạnh phúc tràn đầy.

Mâm cỗ đêm rằm xưa đơn giản lắm, chỉ quả bưởi, quả hồng, quả thị, quả na hay bẹ chuối, củ khoai trồng được, mỗi nhà góp một chút nhưng sao mâm cỗ năm nào cũng đầy và bao giờ cũng được bày rất đẹp làm những đứa trẻ con ngây thơ cứ hếch mắt lên nhìn, ngạc nhiên.

Một chú chó xù làm bằng tép bưởi được gắn hai hạt đậu đen là mắt; những chú bò là những quả chuối lại còn có gắn chân; lạ nhất vẫn là những quả lê lại biến được thành đàn thiên nga đang nô đùa… xung quanh còn có nhiều hoa quả, đặc biệt là những quả hồng chín mọng và cả những chiếc bánh dẻo bánh nướng có hình lợn mẹ với đàn lợn con múp míp, hoặc hình cá chép càng làm cho mâm cỗ trở nên hấp dẫn.

Cũng có nơi, trong ngày Tết Trung thu người ta bày cỗ với bánh trái hình mặt trăng, treo đèn kết hoa, nhảy múa ca hát, múa lân rất tưng bừng. Nhiều gia đình bày cỗ riêng cho trẻ em và trong mâm cỗ xưa thường có ông tiến sĩ giấy đặt ở nơi cao đẹp nhất, xung quanh là bánh trái hoa quả. Sau khi chơi cỗ trông trăng, các em cùng nhau phá cỗ

Ký ức tuổi thơ lung linh với muôn màu sắc rực rỡ của những ánh đèn trong đêm hội Trung thu

Đêm hội của tuổi thơ

Đêm hội Trung thu được bắt đầu bằng các màn rước đèn và hát vang các bài hát của tuổi thơ. Những chiếc đèn đủ chủng loại, hình dáng, màu sắc cộng với những chiếc mặt nạ, mũ sư tử luôn là niềm ao ước của bất kỳ em nhỏ nào trong đêm trung thu. Hầu như mỗi đứa trẻ đều được cha mẹ mua hoặc làm cho một chiếc đèn, tùy theo sự khéo tay của từng người.

Có những chiếc đèn hình con tôm, con thỏ với đầy đủ chi tiết hay đơn giản hơn là đèn con cá, đèn ông sao, thậm chí đơn giản hơn nữa là những chiếc đèn làm bằng vỏ hộp sữa, vỏ trái bưởi…  Nhưng sang trọng nhất vẫn là chiếc đèn kéo quân. Có ai lại chưa một lần cảm giác hồi hộp khi ngồi ngắm chiếc đèn kéo quân đợi đốt nến để ngắm những hình thù ngộ nghĩnh chạy chầm chậm. Có khi, mỗi chiếc đèn kéo quân lại chứa một câu chuyện vô cùng hấp dẫn đối với trí tưởng tượng phong phú của trẻ con.

Dưới ánh trăng vàng sáng soi, những khuôn mặt hân hoan, rạng rỡ bên ánh nến lung linh, rước đèn trong nhịp trống tùng rinh rộn rã,… Khi trăng lên cao, tròn vành vạnh tỏa sáng giữa bầu trời chính là giây phút phá cỗ, trẻ em được thỏa thích vui chơi, vừa ngắm trăng xem múa lân, múa sư tử, vừa thưởng thức các loại hoa quả, bánh nướng, bánh dẻo. Đêm hội trung thu cứ thế rộn rã cho đến khuya.

Tuổi thơ lớn lên, mỗi năm đến hẹn, rằm tháng tám lại tưng bừng náo nức tiếng hát, tiếng trống rinh tùng rinh. Những cái Tết Trung thu giản dị mà đáng nhớ ấy đã trở thành những dấu ấn không thể nào phai mờ trong kí ức mỗi người và theo chúng ta đi suốt cuộc đời.

………………………………….

Hiếu Minh thực hiện

Nguồn tin: Cảm ơn Bộ Văn Hóa Thông Tin

 

Gửi phản hồi

You must be Logged in to post comment.