[Cải cách giáo dục] – (Phần 3 – Học để tự khẳng định)

(Báo Văn Hóa Giáo Dục) – Một nguyên tắc rất cơ bản của giáo dục là góp phần hoàn thiện sự phát triển của con người – đầu óc và thể chất, trí thông minh, sự nhạy cảm, gu thẩm mỹ, tinh thần.

Mọi trẻ em và thanh niên cần phải được tiếp cận với một nền giáo dục mang lại cho các em những kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển cách tư duy và phán xét độc lập, để các em có thể tự mình quyết định nên hành xử như thế nào cho đúng đắn khi gặp những hoàn cảnh khác nhau trong cuộc đời mình.

Ở khía cạnh này, mục tiêu của phát triển được cho là việc con người, bằng tất cả sự phong phú trong tính cách của mình, có thể diễn đạt được những phức tạp trong suy nghĩ của mình bằng nhiều hình thức khác nhau và làm tốt những vai trò khác nhau của mình – với tư cách là một cá nhân, một thành viên trong gia đình và cộng đồng, một công dân, người sản xuất, người phát minh ra những phương pháp kỹ thuật mới và một người biết-mơ-mộng-một-cách-tích-cực.

Sự phát triển này của một người, bắt đầu từ khi sinh ra và tiếp tục cho đến hết cuộc đời, là một quá trình biện chứng dựa vào kiến thức mình có và các mối quan hệ với người khác. Sự phát triển này cũng cho ta những phỏng đoán rằng người này sẽ có những kinh nghiệm thành công. Với tư cách là một phương tiện đào tạo cá tính, giáo dục phải là một quá trình đặc thù hóa cao độ và cũng là một kinh nghiệm xã hội mang tính tương tác cao.

Từ đầu những năm 70, người ta đã bắt đầu lo sợ những tiến bộ về kỹ thuật sẽ làm cho thế giới trở nên mất dần nhân tính. Vì thế người ta cho rằng giáo dục phải làm sao cho người học có khả năng tự giải quyết các vấn đề của mình, tự ra quyết định và tự chịu trách nhiệm về những quyết định đó. (Thông điệp này là tiền đề cho việc giáo dục kỹ năng sống mà hiện nay nước ta đang áp dụng.)

Kể từ đó, tất cả các tiến bộ trong những lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là sự gia tăng đáng kinh ngạc quyền lực của thông tin đại chúng, đều làm cho nỗi lo sợ đó tăng thêm và tạo ra cảm giác rằng nó càng ngày hợp pháp.

Thay vì giáo dục trẻ em trong một xã hội đã định hình sẵn, thách thức mới sẽ là làm sao để mọi người luôn có đủ các năng lực cá nhân và các công cụ tri thức cần thiết để hiểu thế giới, hành xử một cách không thành kiến và đầy trách nhiệm. Hơn bao giờ hết, nhiệm vụ cấp bách của giáo dục là hiện giờ có lẽ là đảm bảo cho mọi người có được sự tự do trong tư duy, phán xét, cảm nhận, sáng tạo để phát triển tài năng của mình và kiểm soát được cuộc sống của mình càng nhiều càng tốt.

Đây không đơn giản chỉ là lời kêu gọi của chủ nghĩa cá nhân. Những kinh nghiệm gần đây cho thấy rằng những gì chỉ là cơ chế tự vệ cá nhân chống lại một hệ thống xa lạ không thân thiện cũng tạo cơ hội tốt cho tiến bộ xã hội. Nơi nào có những sự khác biệt mang dấu ấn của cá tính, sự độc lập và các sáng kiến cá nhân, hoặc chỉ là việc làm đảo lộn một trật tự đã được thiết lập, nơi đó có những đảm bảo tốt nhất cho tính sáng tạo và đổi mới.


Từ chối những mô hình công nghệ cao được nhập khẩu để tập trung vào việc tìm hiểu các tri thức và sức mạnh mang tính truyền thống là những nhân tố hiệu quả cho sự phát triển nội sinh. Những phương pháp mới có hiệu quả trong việc giảm bạo lực và đương đầu với các vấn đề xã hội đang được nhìn nhận rộng rãi đều xuất phát từ các thực nghiệm ở cấp cộng đồng địa phương.

Trong một thế giới đầy dao động nơi mà những động lực chính dường như là sự đổi mới trong kinh tế và xã hội thì trí tưởng tưởng và óc sáng tạo phải có một chỗ đứng đặc biệt. Trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hai biểu hiện rõ ràng nhất của tự do nhân loại, có thể bị đe dọa bởi việc hình thành “sự rập khuôn” ở một mức độ nào đó của các hành vi cá nhân.

Thế kỷ 21 này đang cần những loại tài năng và cá tính khác nhau có khi còn hơn cả những nhân tài xuất chúng, những người mà đương nhiên là cần thiết ở bất cứ xã hội nào. Cả trẻ em và những người trẻ đều cần phải được tạo mọi điều kiện để khám phá và trải nghiệm mỹ thuật, nghệ thuật, khoa học, văn hóa và xã hội, những khía cạnh sẽ góp phần hoàn thiện cho “bản báo cáo” các thành tựu đạt được của những người thuộc thế hệ trước hoặc thế hệ này.

Ở trường học, nghệ thuật và thơ văn cần phải có chỗ đứng quan trọng hơn cái chỗ mà hiện nay nó được đặt bởi một số nền giáo dục quốc gia mang tính vị lợi hơn là văn hóa. Mối quan tâm phát triển trí tưởng tượng và óc sáng tạo cũng sẽ khôi phục lại giá trị của nền văn hóa và tri thức truyền miệng được đúc kết từ kinh nghiệm của trẻ em hoặc người lớn.

……………………………..

Hiệu Minh thực hiện

Nguồn Unesco

Gửi phản hồi

You must be Logged in to post comment.