Đạm Phương nữ sử – cây bút tâm huyết vì nữ quyền

(VHGD) - Đạm Phương nữ sử tên thật là Công Tôn Nữ Đồng Canh tự là Quý Lương, sinh năm Tân Tỵ (1881) tại Phủ Tôn Nhơn kinh đô Huế, thân phụ là Nguyễn Miên Triện (tức hoàng tử thứ 66 của Vua Minh Mạng, thụ tước Hoằng Hóa Quận Vương).

Nhắc đến Đạm Phương nữ sử, người ta thường biết đến bà với tư cách là nhà hoạt động xã hội xuất sắc, nhà nữ quyền tiêu biểu nhất đầu thế kỷ XX, là người khai ngành nghiên cứu tuồng cổ Việt Nam, là nhà văn nữ đầu tiên viết tiểu thuyết, nhà giáo dục học tân tiến của thời kỳ cận đại, là người có công khai ngành gia đình học, phụ nữ học và giáo dục mầm non Việt Nam…

Nhưng tiếp cận nghiên cứu hoàn cảnh lịch sử cụ thể thời bấy giờ, có thể khẳng định toàn bộ sự nghiệp hoạt động xã hội, văn chương, học thuật của Đạm Phương đều gắn liền với báo chí. Bà cũng là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên có tầm nhìn ra thế giới tiếp thu những tinh hoa nhân loại; là nữ tri thức Việt Nam đầu tiên đặc biệt quan tâm đến sự dưỡng dục thế hệ trẻ thơ Việt Nam từ khi lọt lòng mẹ đến khi cắp sách tới trường; đặc biệt Bà là người tổ chức ra Hội nữ công đầu tiên ở nước ta hoạt động mở mang giới chủ.

PGS.TS Đỗ Bang – Trưởng Ban tổ chức Hội thảo cho biết, Hội thảo chia làm 2 tiểu ban: Tiểu ban Văn hóa, Giáo dục và Tiểu ban Văn học, Báo chí. Hội thảo cũng dành phần lớn thời gian cho việc đánh giá về sự nghiệp báo chí và thơ văn cũng như thảo luận để làm rõ các tên gọi và định danh về nhân vật lịch sử Đạm Phương với nhiều danh hiệu tôn vinh: Nữ sử, nữ sĩ, danh sĩ, nhà báo, nhà thơ, nhà văn, nhà giáo dục học, phụ nữ học, nhà biên khảo, nhà văn hóa, trí thức yêu nước; đồng thời Hội thảo cũng nêu ra những hạn chế của Đạm Phương để phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan…

Về giáo dục và đào tạo, Đạm Phương nữ sử coi trọng học vấn, tri thức. Bà luôn mong làm giàu tri thức của bản thân và cho mọi người nhất là nữ giới và nhi đồng. Phương pháp giáo dục của bà là kết hợp giữa giảng dạy, tự học và học ở bạn bè. Quan điểm giáo dục của bà rất tiến bộ và toàn diện đó là phải quan tâm đến giáo dục cả về thể chất, tri thức và tâm hồn. Về xây dựng xã hội mới, con người mới, gia đình mới, Đạm Phương nữ sử mong muốn xây dựng một xã hội tốt đẹp, tiến bộ. Để xây dựng xã hội đó, bà lấy trung tâm là phụ nữ và nhi đồng. Bà ủng hộ việc tiếp thu những cái mới, tiến bộ, bài trừ cái cũ, lạc hậu nhưng không phủ nhận những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc…

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cho biết về những đóng góp của Đạm Phương nữ sử cho cách mạng Việt Nam. Đặc biệt, tầm nhìn của Đạm Phương nữ sử về vai trò, đóng góp của bà trong giải phóng phụ nữ Việt Nam. Phó Chủ tịch nước cho rằng: về phụ nữ và bình đẳng giới, Đạm Phương nữ sử đã sớm nhận ra những hạn chế của xã hội phong kiến trong việc đối xử bất công với phụ nữ. Từ đó, bà đã tìm ra con đường đấu tranh đòi quyền bình đẳng nam nữ, đó là phụ nữ phải tự học, phải có tri thức để sánh ngang cùng nam giới; phụ nữ phải có đức hạnh và tài năng – “nữ học là quan trọng nhất”.

Nhà sử học Dương Trung Quốc ví hội thảo này như động tác “phủi đi lớp bụi thời gian của sự quên lãng, kể cả những nhận thức, hạn chế liên quan đến gia cảnh, tính thời đại, và làm long lanh một tấm gương mà ngày hôm nay nếu soi lại chúng ta sẽ thấy rất nhiều bài học quý giá cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ và con trẻ…”.

Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế mong muốn qua Hội thảo này, vai trò, vị trí của bà đối với Nữ công học hội, đối với văn học, đối với báo chí sẽ được thẩm định, làm rõ, góp phần khẳng định bà là một nữ trí thức ưu tú của Việt Nam, có tầm nhìn xa, đi trước thời đại, là người tiên phong dùng báo chí, văn chương mở mang dân trí cho nữ giới, giành trọn tâm huyết, tài năng đấu tranh bênh vực nữ quyền và giáo dục trẻ thơ – thế hệ tương lai của đất nước, dân tộc.

Phải khẳng định rằng, Đạm Phương nữ sử là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên thông thạo nhiều ngoại ngữ – là bậc nữ lưu tân tiến của thế kỷ 20 đã có nhiều đóng góp xuất sắc cho nền văn học, báo chí, nghệ thuật,… nước nhà. Bà đã vạch đường chỉ lối và đặt nền móng cho chị em phụ nữ Việt Nam trong công cuộc đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng và bình đẳng giới.

Đắc Vinh

theo dantri.com.vn