Bạn còn nhớ! Gặp nhau trong những bài thơ tuổi nhỏ

Chim nộc thua.

*

Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường.

Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ.

Ai bảo chăn trâu là khổ?

Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao…

 

[Quê hương - Giang Nam]

Không biết ngày xưa trẻ con nghe chim hót thế nào, với Lan, là một buổi trưa tan học về, vẩn vơ như không, lúc qua cầu Lan chợt dừng lại nghe thấy tiếng chim. ‘Thôi đúng, tiếng con chim nộc thua rồi. Nó đang đậu trên cành cây săng lẻ trước mặt, vươn chiếc cổ xanh biếc lên trời mà hót.’…

Tuổi thơ tôi bỗng nhiên từ đâu đâu đưa lại, như cái gió giao mùa, như một dòng sông lạ chảy ngược dòng.. Tươi mát, trong xanh. Hình ảnh ngôi trường làng Hiếu Liêm dần hiện ra, sau một vùng mù mịt bụi vì đất đỏ, xe đạp xe máy chạy tấp nập… Lần giở một trang sách cũ, Vô-lô-đi-a nhắc anh bạn đang gõ cửa sổ rủ rê cậu đi chơi, với cây súng cầm trên tay, bắn chim thật là thú vị, cánh rừng như vẫy gọi chào mời cái ham chơi đang nhảy nhót trong lòng chàng trai trẻ … Nhưng, chàng dứt khoát ‘mình bận học‘, không đi được, ‘mình không học gạo mà là học, học không phải vì điểm, hiểu không?’ ..

 

 

Đương còn loay hoay với cái khái niệm lạ “học gạo” nghĩa là gì? Mình không hiểu. Mình không đem về hỏi bố mẹ, vì ngày ấy, mình cho rằng bố mẹ không biết (?!) hoặc không phải là đối tượng để hỏi chuyện này. Hỏi bạn thì nó cũng…ngơ. Hỏi cô thì rõ ràng không dám. Sợ cô còn hơn sợ ngáo ộp hay ba bị, sợ hơn cảm giác đi về nhà theo lối cũ ban đêm tối mịt không đèn đóm không tiếng người.

Ngày ấy…

Tôi còn bé lắm…

Tôi như ‘chú bò tìm bạn’ cũng ngơ ngác khi ‘bóng bò chợt tan biến/ bò tưởng bạn đi đâu/ cứ ngoái trước nhìn sau/ Ậm..ò.. tìm gọi mãi’

Ấy vậy mà người ta lại đã cho tôi học “Nhà bác học không ngừng học” … Ôi chao! Cái triết lí vỏn vẹn của Đác-Uyn khi trả lời con gái mình “bác học không có nghĩa là ngừng học” thời ấy, não phẳng lì ấy, làm sao tôi hiểu hết cái uyên thâm sâu hun hút của câu nói giản dị [mà phi thường] kia ?

May mà sau đó mình được cứu rỗi bởi…


 

Không buồn nhớ tác giả, ngày nớ thuộc thơ là chăm lắm rồi. Ơ, mà cũng thật ngộ, những bài thơ dù dài đến mấy, cũng tự nhiên ghi sâu vào lòng trẻ nhỏ chúng tôi, không cần roi vọt, mà đến ngày nay chỉ cần ai đó nhắc nhở, chúng tôi cũng sẽ thấy sống mũi cay cay ngưa ngứa như sắp hắt xì… Một cảm giác quen thuộc vô cùng.

Một thức quà, quà nhà quê, giản dị nhưng quý báu. Nhất là khi đã lớn ngần này, não nhăn nhúm, trí óc và cảm quan nhàu nhĩ… vì cuộc đời buộc người ta phải lớn, phải biết đề kháng.

Lăn vào trang sách tuổi nhỏ, tựa hồ bao nhiêu vũ khí lăm lăm trên tay hằng ngày tan biến mất, tự động lơi khỏi tay, buông thõng vào không gian xa xăm… An nhiên lạ lùng.


 

Đó là lần đầu tiên, đứa trẻ tôi mơ về một ‘rừng hồi xứ Lạng‘ như mơ về một cánh rừng xanh thẫm, mờ ảo trong sương và trong mây, mọc bảng lãng ở lưng chừng trời… Tôi mơ về miền Bắc quê tôi. Cũng xa xôi quá. Cũng may tôi còn biết mơ mộng. Và còn ý thức được về cái xa ngái.

Chưa kịp đẩy mình đi xa hơn, có khi tôi đi tới Đà Lạt rồi ấy [vì nó cũng rừng cây thông vi vu, cũng cao cao trên lưng trời, và cũng sương mờ lành lạnh] thì trang sách đã lại lôi tôi về với cái sân nhà, chuồng gà, ở đó có một … Chú trống choai


 

‘Các bạn có nghe thấy tiếng gì đó không? Chính là tiếng hát của Trống choai đấy. Chú ta đang ngất ngưởng trên đống củi góc sân kia kìa…’

Phải nói sách Tiếng Việt những năm cấp 1 hơi bị nhiều tiếng gà qué, trâu bò, lợn vịt… Cũng may, có khi vì như thế, trẻ con gần gụi với loài vật [và gia cầm] hơn, âu cũng là mài cho cái sở thích ‘sát sinh’ của loài người bơn bớt đi. Dẫu sao, thứ hình ảnh và tiếng nói thân thiết với trẻ con nhất, vẫn là tiếng con người. Tiếng của ‘Ông tôi‘, ‘Bà tôi‘, từ cả ‘Chiếc võng của bố‘, từ ‘Bàn tay mẹ‘…

Nói đến đây, khiến mình nhớ tới một bài thơ, như là một bài hát ru, bất cứ đứa trẻ nào ngày bé, đã qua năm đầu tiên đến lớp.. Giờ nhắc lại, hẳn ai cũng có thể nhắm mắt đọc theo…


Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió

Sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay

Tiếng lích rích chim sâu trong lá

Con chìa vôi vừa hót vừa bay.

Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện

Sẽ được nhìn thấy các bà tiên

Thấy chú bé đi hài bảy dặm

Quả thị thơm – cô Tấm rất hiền.

Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ

Đã nuôi em khôn lớn từng ngày

Tay bồng bế sớm hôm vất vả

Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.

[Nói với em - SGK cũ lớp 1 hoặc 2]

 

 

Ai đã nhủ người trang trí sách giáo khoa hồi ấy cái màu vẽ lạ lùng, không sắc nét, không toàn bích như ngày nay, nó thô thô và quê kệch, nhưng đó lại là thức màu của quê hương đồng ruộng Việt Nam. Thô sơ, nhưng đậm chất làng mạc thôn xóm con người hồn hậu…

(Còn nữa…)

Hùng Khánh tổng hợp

Gửi phản hồi

You must be Logged in to post comment.